Ending of Thought

QUESTIONER: I wonder what you really mean by ending of thought. I talked to a friend about it, and he said it is some kind of oriental nonsense. To him thought is the highest form of intelligence and action, the very salt of life, indispensable. It has created civilization, and all relationship is based on it. All of us accept this, from the greatest thinker to the humblest labourer.

When we don't think, we sleep, vegetate, or daydream; we are vacant, dull, and unproductive, whereas when we are awake we are thinking, doing, living, quarrelling. These are the only two states we know. You say, be beyond both-beyond thought and vacant inactivity. What do you mean by this?

KRISHNAMURTI: Very simply put, thought is the response of memory, the past. The past is an infinity or a second ago. When thought acts, it is this past which is acting as memory, as experience, as knowledge, as opportunity. All will is desire based on this past and directed towards pleasure or the avoidance of pain. When thought is functioning it is the past; therefore there is no new living at all; it is the past living in the present, modifying itself and the present.

So there is nothing new in life that way, and when something new is to be found, there must be the absence of the past; the mind must not be cluttered up with thought, fear, pleasure, and everything else. Only when the mind is uncluttered can the new come into being, and for this reason we say that thought must be still, operating only when it has to-objectively, efficiently. All continuity is thought; when there is continuity there is nothing new. Do you see how important this is? It's really a question of life itself. Either you live in the past, or you live totally differently; that is the whole point.

Q: I think I do see what you mean, but how in the world is one to end this thought? When I listen to the blackbird, there is thought telling me instantly it is the blackbird; when I walk down the street, thought tells me I am walking down the street and tells me all I recognize and see; when I play with the notion of not thinking, it is again thought that plays this game. All meaning and understanding and communication are thought. Even when I am not communicating with someone else, I am doing so with myself. When I am awake I think, when I am asleep I think. The whole structure of my being is thought. Its roots lie far deeper than I know. All I think and do and all I am is thought- thought creating pleasure and pain, appetites, longings, resolutions, conclusions, hopes, fears, and questions. Thought commits murder and thought forgives. So how can one go beyond it? Isn't it thought again which seeks to go beyond it?

K: We both said when thought is still something new can be. We both saw that point clearly, and to understand it clearly is the ending of thought.

Q: But that understanding is also thought.

K: Is it? You assume that it is thought, but is it, actually?

Q: It is a mental movement with meaning, a communication to oneself.

K: If it is a communication to oneself, it is thought. But is understanding a mental movement with meaning?

Q: Yes it is.

K: The meaning of the word and the understanding of that meaning are thought. That is necessary in life. There thought must function efficiently. It is a technological matter. But you are not asking that. You are asking how thought, which is the very movement of life as you know it, can come to an end. Can it end only when you die? That is really your question, isn't it?

Q: Yes.

K: That is the right question. Die! Die to the past, to tradition.

Q: But how?

K: The brain is the source of thought. The brain is matter, and thought is matter. Can the brain-with all its reactions and its immediate responses to every challenge and demand-can that brain be very still? It is not a question of ending thought but of whether the brain can be completely still. Can it act with full capacity when necessary and otherwise be still? This stillness is not physical death.

See what happens when the brain is completely still.

See what happens.

Q: In that space there was a blackbird, the green tree, the blue sky, the man hammering next door, the sound of the wind in the trees and my own heartbeat, the total quietness of the body. That is all.

K: If there was recognition of the blackbird singing, then the brain was active, was interpreting. It was not still. This really demands tremendous alertness and discipline, the watching that brings its own discipline, not imposed or brought about by your unconscious desire to achieve a result or a pleasurable new experience. Therefore during the day thought must operate effectively, sanely, and also watch itself.

Q: That is easy, but what about going beyond it?

K: Who is asking this question? Is it the desire to experience something new, or is it the inquiry? If it is the inquiry, then you must inquire and investigate the whole business of thinking and be completely familiar with it, know all its tricks and subtleties. If you have done this, you will know that the question of going beyond thought is an empty one. Going beyond thought is knowing what thought is.

J Krishnamurti

From Book : The Urgency of Change…

हि खूप सखोल चर्चा आहे.

कृष्णमूर्ती सतत सांगतात की विचारांचा अंत होणे आवश्यक आहे.

प्रश्नकर्ता त्यावर असे विचारीत आहे की, मानवी व्यवहार हे विचार केल्याशिवाय होऊ शकत नाही.

त्यावर कृष्णमूर्ती सांगतात की,

जीवनावश्यक तांत्रिक गोष्टी समजण्यासाठी विचार आवश्यक आहेत.

परंतु आपण तांत्रिक विचारा बाबत बोलत नसून मानसिक - काल्पनिक विचारा बाबत बोलत आहोत.

आपणास फक्त जीवनावश्यक गोष्टी बाबत विचार सुरू करता यायला हवेत आणि अनावश्यक विचार बंद करता यायला हवेत.

यासाठी कमालीची सावधानता हवी असते. अनावश्यक जे आहे त्याची व्यर्थता आकलन होणे आवश्यक आहे.

उदा. आपणास जीवनात मदत करणारे साथीदार हवे असतात, हि जीवनावश्यक बाब आहे परंतु त्यांच्याशी नाते संबंध प्रस्थापित करणे हे मानसिक आहे.

आपणास जीवनावश्यक अन्न, वस्त्र, निवारा वगैरे हवे आहे परंतु ते शेजाऱ्या पेक्षा जास्त चांगले हवे हे मानसिक आहे.

आता आपल्या ज्या जीवनावश्यक गरजा आहेत त्यांच्या पूर्ततेसाठी आपणास विचार आणि कृती करावी लागत आहे.

परंतु औद्योगिक क्रांती, शेती, गुरे पालन, अग्नीचा शोध इत्यादीच्या अगोदर जीवनावश्यक गरजा नव्हत्या. त्या आदिम काळात फक्त संरक्षण हीच सर्व जिवांप्रमाने मानवाची गरज होती.

म्हणजे मानवी गरजा जशा वाढत जातील तसे विचार वाढत जात असतात.

आपण आपल्या गरजा कमी केल्या तर त्या प्रमाणात आपले विचार कमी होत जातात.

एखाद्याला अन्नाची गरज आहे त्याने शेती केली आणि अधिक उत्पन्न झालेले विक्री केली तर त्यातून त्याच्या इतर गरजा भागल्या जातात.

तसेच इतर कारागीर त्यांच्या मजुरीतून आपल्या गरजा भागवू शकतात.

अशा देवाण घेवाण करण्याच्या छोट्या व्यवसाय मार्फत पूर्वी सर्व खेडी स्वयंपूर्ण होती.

छोट्या खेडेगावातील वाईट प्रवृत्तीच्या लोकांना गावच्या वेशी बाहेर काढले जात असे.

वेशी बाहेरील वाईट प्रवृत्तीच्या लोकांनी त्यांच्या स्वार्थासाठी व्यापार आणि मनोरंजन हे नवीन व्यवसाय सुरू केले होते.

वेशी बाहेरील पुरुषांना वैश्य आणि स्त्रियांना वेश्या संबोधले जात असे.

त्या दोघांनी त्यांचे व्यवसाय अधिकाधिक लोकप्रिय करण्यासाठी नवनवीन आकर्षक उत्पादने बनविणे सुरू केले. त्यातून नवनवीन अनावश्यक गरजा निर्माण केल्या गेल्या.

वैश्य आणि वेश्या यांनी त्यांच्या संरक्षणासाठी बलवान लोकांना हाताशी धरले, बलवान लोक राज्यकर्ते बनले.

जनता, वैश्य, वेश्या, राजकारणी या सर्वांना भविष्याची आणि नैसर्गिक आपत्तीची सतत भीती असे. हि मानसिक भीती होती. या भीतीवर उपाय म्हणून सर्व शक्तिमान अशा ईश्वराची कल्पना रचली गेली.

काल्पनिक ईश्र्वराशी संबंध प्रस्थापित करण्यासाठी पुजारी, गुरू, गुरुजी, मूर्तिकार, मंदिरे यांचा एक नवीन वर्ग निर्माण झाला आणि त्या सर्वांनी धर्म संस्था निर्माण केल्या. यांचा काल्पनिक ईश्र्वराशी संबंध आहे असा भास निर्माण केला गेला आणि त्यांना समाजाचे श्रेष्ठत्व प्राप्त झाले.

भौतिक गरजांची पूर्तता करणारे शेतकरी, कारागीर वगैरे क्षुद्र ठरविले गेले आणि इतर नवीन व्यावसायिक त्यांच्या जवळील सत्ता आणि संपत्ती मुळे श्रेष्ठ ठरले जाऊ लागले.

मानसिक आणि काल्पनिक व्यावसायिकांनी त्यांच्या श्रेष्ठत्वाच्या, अधिकाराच्या भूमिकेतून भौतिक जगाला मिथ्या ठरविले आणि काल्पनिक जगताला सर्वोच्च सत्य म्हणजे ब्रम्ह ठरविले.

हजारो वर्षाच्या या काल्पनिक, असत्य आणि अज्ञानी अपप्रचार तंत्राने मनुष्य जीवन अव्यवस्थित केले गेले आहे.

काल्पनिक, असत्य आणि अज्ञानी मानवी जीवनशैली हीच अनावश्यक जीवनशैली आहे याचे आकलन होणे अतिशय अवघड झाले आहे.

ज्याला या अनावश्यक जीवनशैलीचे सत्य आकलन होते त्याला सत्य आकलन होते आणि तो त्या अनावश्यक जीवनशैली पासून अलिप्त असे फक्त जीवनावश्यक असे साधे जीवन जगू लागतो.